Dłuższe i częstsze drzemki w ciągu dnia wiążą się u osób starszych z wyższym ryzykiem zgonu – wynika z blisko dwudziestoletniej obserwacji amerykańskich naukowców. Największe ryzyko dotyczyło tych, którzy sypiają rano. Autorzy podkreślają jednak, że to zależność statystyczna, a nie dowód, że drzemka szkodzi.

Jak przeprowadzono badanie

Zespół z Mass General Brigham i Rush University Medical Center przeanalizował dane 1338 starszych osób, które obserwowano nawet przez 19 lat. Uczestnicy pochodzili z projektu Rush Memory and Aging Project, ruszyłego w 1997 roku w północnym Illinois i poświęconego pamięci oraz procesom starzenia się mózgu. Większość badanych stanowiły osoby białe.

Od 2005 roku uczestnicy przez 10 dni nosili na nadgarstku czujniki aktywności, które rejestrowały okresy spoczynku i ruchu. Dzięki temu badacze nie musieli polegać na wspomnieniach seniorów, jak często i kiedy śpią w dzień, co było słabością wielu wcześniejszych prac. Z zapisów odczytano długość, częstotliwość i porę drzemek oraz to, jak bardzo zmieniały się z dnia na dzień.

Co wykazały wyniki

Osoby, które w ciągu dnia spały dłużej lub częściej, umierały w badanym okresie częściej niż pozostałe. Z analizy wynikało, że:

  • każda dodatkowa godzina drzemek dziennie wiązała się z około 13% wyższym ryzykiem zgonu,
  • każda dodatkowa drzemka w ciągu doby oznaczała około 7% wyższe ryzyko,
  • osoby śpiące rano miały o 30% wyższe ryzyko niż te, które drzemały po południu.

Nie stwierdzono natomiast podwyższonego ryzyka u osób, których pory i długość drzemek były nieregularne. Sama zmienność z dnia na dzień nie okazała się więc sygnałem ostrzegawczym.

Korelacja, nie przyczyna

Autorzy zastrzegają, że wyniki nie oznaczają, iż drzemki skracają życie. Główna autorka badania, Chenlu Gao, powiedziała: „To jest korelacja, a nie związek przyczynowo-skutkowy”. Zdaniem badaczy nadmierna senność w dzień może być objawem choroby przewlekłej, zaburzeń snu, zaburzeń rytmu dobowego lub schorzeń, których jeszcze nie rozpoznano.

Naukowcy widzą w tym potencjał dla medycyny: opaski i inne urządzenia noszone na ciele mogłyby w przyszłości pomagać lekarzom wychwytywać zmiany w nawykach snu i szybciej kierować pacjentów na badania. Potrzebne są jednak kolejne prace, które sprawdzą, jak dobrze wzorce drzemek przewidują konkretne choroby.

Co to oznacza dla polskiego czytelnika

Badanie dotyczyło mieszkańców jednego regionu USA, w większości białych, więc nie można go mechanicznie przenosić na całą populację, w tym polską. Nie ma też powodu, by rezygnować z krótkiej drzemki, jeśli dobrze się po niej czujesz. Wyniki sugerują raczej, że warto zwrócić uwagę na zmianę: jeśli starszy członek rodziny zaczyna zasypiać w dzień wyraźnie częściej lub na dłużej niż dotąd, szczególnie rano, dobrze jest wspomnieć o tym lekarzowi rodzinnemu.

Praktyczna wskazówka jest prosta: obserwuj, nie panikuj. Dłuższy sen w dzień bywa skutkiem słabej nocy, leków czy gorszego samopoczucia, ale może też być jednym z pierwszych sygnałów, że organizm potrzebuje konsultacji. Badanie opublikowano w czasopiśmie JAMA Network Open.

Źródło: ScienceDaily – „A 19-year study reveals a troubling link between napping and death”

Iran prowadzi z katarskimi mediatorami rozmowy o planie ponownego otwarcia Cieśniny Ormuz w ciągu dwóch dni. Równocześnie Teheran i Waszyngton zapowiadają, że są gotowe na nową eskalację, a prezydent USA Donald Trump nie wyklucza ataku po wyborach połówkowych 3 listopada.

Co Iran stawia na stole

Według szefa irańskiej dyplomacji Abbasa Araghcziego delegacja z jego doradcą pojechała do Dohy na spotkanie z katarskimi mediatorami. Wcześniej urzędnicy z Kataru odwiedzili Teheran. Omawiany plan zakłada otwarcie cieśniny w dwa dni i wznowienie rozmów pokojowych z USA, ale pod warunkiem, że Waszyngton spełni żądania Iranu:

  • zniesienie niedawno nałożonych amerykańskich sankcji,
  • przywrócenie zwolnień dotyczących ropy, przyznanych w czerwcu,
  • ograniczenie obecności wojskowej USA w regionie,
  • uznanie nowych tras żeglugi w cieśninie, wyznaczonych przez Iran i Oman,
  • zakończenie konfliktu na wszystkich frontach, także izraelskich ataków na Liban.

Mediatorzy z Kataru i Pakistanu kontynuują konsultacje w sprawie tych warunków. Oba kraje odegrały ważną rolę przy czerwcowym memorandum, które załamało się w sierpniu. Sekretarz stanu Marco Rubio potwierdził, że rozmowy z udziałem Kataru trwają, ale nie zna ich harmonogramu. Dodał: „Rozmowy w gruncie rzeczy nigdy się nie skończyły”.

Łagodniejszy ton i twarde groźby

Nowy impuls dał list wiceprezydenta J.D. Vance’a do irańskiego szefa bezpieczeństwa Mohsena Rezaiego. Rezaei ocenił, że ton korespondencji zmienił się zasadniczo w porównaniu z wcześniejszymi pismami Trumpa. Araghczi nazwał list krokiem pozytywnym, ale ostrzegł, że jeśli miał on tylko siać niezgodę, będzie kolejnym błędem USA. Rezaei twierdzi też, że Waszyngton wyraził gotowość przyjęcia irańskich warunków, czego strona amerykańska nie potwierdziła.

Trump mówi, że rozmowy idą dobrze, ale nie są zbyt wiarygodne. Jego zdaniem USA mają jeszcze do zajęcia się kilka irańskich celów, w tym podejrzany podziemny kompleks nuklearny Pickaxe Mountain, i mogą szybko osiągnąć cele wojskowe. Rubio zaznaczył, że decyzji o nowych uderzeniach jeszcze nie podjęto.

Iran odpowiada podobnym tonem. Najwyższy przywódca Mojtaba Chamenei zapowiedział reakcję natychmiastową i bez ograniczeń geograficznych, a dowódcom polecił rozszerzyć listę celów. Rezaei zapowiada użycie „nowej broni” i mówi o rozważaniu zmiany doktryny nuklearnej, która obecnie zakazuje broni jądrowej. Teheran utrzymuje, że jego program ma charakter cywilny. Izrael według jednego z urzędników cytowanych przez portal Ynet szykuje się na kolejną rundę walk tuż po amerykańskich wyborach.

Dlaczego dyplomacja i groźby idą w parze

Hamidreza Azizi z Crisis Group uważa, że Iran próbuje przedefiniować skutki kolejnej wojny. Porozumienie wciąż jest możliwe, ale następny konflikt toczyłby się według innych zasad i na znacznie szerszym polu. Z kolei Andreas Krieg z King’s College London zwraca uwagę, że przed 3 listopada Teheran ma powód, by odwlekać ustępstwa i nie dawać Trumpowi dyplomatycznego sukcesu. Po wyborach rachunek może się odwrócić: Iran będzie skłonniejszy do kompromisu właśnie wtedy, gdy Waszyngton będzie skłonniejszy do uderzenia.

Co to oznacza dla Polski

Polska nie jest stroną tego konfliktu, ale skutki odczuwa pośrednio. Cieśnina Ormuz to jeden z kluczowych szlaków światowego handlu energią, a ceny ropy i gazu kształtują się na rynku globalnym. Przedłużające się zakłócenia lub nowa eskalacja mogą więc przekładać się na ceny paliw i energii także w Polsce i innych krajach UE.

Dla zwykłego odbiorcy najważniejsze będzie to, czy cieśnina zostanie faktycznie otwarta i czy po 3 listopada rozmowy przetrwają. Na razie żadna ze stron nie potwierdziła ostatecznych ustaleń, więc sytuacja pozostaje bardzo niepewna.

Źródło: Al Jazeera – „Mediators continue US-Iran negotiations amid war rhetoric: What we know”

Wizyty na szpitalnych oddziałach ratunkowych z powodu używania substancji psychoaktywnych rosną wśród matek z dziećmi na utrzymaniu o prawie 5% rocznie. U kobiet bez dzieci wzrost wynosi niecałe 2% rocznie. Najszybciej problem narasta u matek poniżej 25. roku życia.

Co ustalili badacze

Kanadyjscy naukowcy przeanalizowali dane z prowincji Ontario z lat 2008–2024. Porównali blisko milion matek (988 106) z ponad 1,19 mln kobiet w tym samym wieku, które nie miały dzieci. Sprawdzali, jak często trafiają one na SOR lub do szpitala z powodu używania substancji.

Największy wzrost względny dotyczył opioidów, amfetamin i marihuany. U najmłodszych matek liczba wizyt na SOR rosła ponad czterokrotnie szybciej niż u pozostałych kobiet. Podobnie wyglądały przyjęcia do szpitali.

Jeden z autorów, dr Daniel Myran, podsumował wyniki tak: „Szkody związane z substancjami rosną u matek co najmniej tak samo jak u kobiet bez dzieci”.

Alkohol wciąż na czele

Mimo szybkiego wzrostu przypadków związanych z narkotykami to alkohol pozostaje najczęstszą przyczyną. W 2024 roku odpowiadał za 46% wizyt na SOR i 41% hospitalizacji z powodu używania substancji wśród matek. Badaczka Colleen Webber wiąże to m.in. z marketingiem alkoholu kierowanym do kobiet, w tym do mam, w ramach tzw. „mommy wine culture”.

Skala problemu jest wciąż niewielka: takie wizyty dotyczą około 0,5% matek. Według autorów to jednak tylko wierzchołek. Za każdą kobietą, która trafiła do szpitala, może stać kilka innych, które nie szukały pomocy. Powodem bywa stygmatyzacja albo to, że problem nie był na tyle poważny, by wymagał leczenia szpitalnego.

Dlaczego to ważne dla dzieci

Dorastanie z rodzicem z zaburzeniami używania substancji jest uznawane za niekorzystne doświadczenie z dzieciństwa. Zwiększa ryzyko problemów zdrowotnych, trudności rozwojowych i późniejszego sięgania po substancje. Dotąd opisywano głównie skrajne przypadki, na przykład dzieci, które straciły rodzica z powodu przedawkowania. Autorzy zwracają uwagę, że o wiele częstsza jest codzienność w domu z chorującym rodzicem, a ta nie budziła dotąd dużego zainteresowania badaczy.

Badanie nie rozstrzyga, czy to samo macierzyństwo zwiększa ryzyko. Wyższe wskaźniki u matek poniżej 25 lat mogą wynikać z innych czynników, które sprzyjają zarówno wczesnemu rodzicielstwu, jak i używaniu substancji.

Co z tego dla Polski

Dane pochodzą z Ontario, więc nie da się ich wprost przenieść na polskie realia. Kanada ma inną skalę kryzysu opioidowego, inne przepisy dotyczące marihuany i inny system opieki zdrowotnej. Nie ma też podstaw, by twierdzić, że w Polsce widać taki sam trend. Z badania płyną jednak wnioski, które warto mieć na uwadze także u nas:

  • alkohol pozostaje podstawowym problemem, również wśród matek, i bywa bagatelizowany;
  • młode matki mogą potrzebować szczególnego wsparcia;
  • wstyd i obawa przed oceną często powstrzymują kobiety przed szukaniem pomocy.

Autorzy postulują opiekę dostosowaną do rodziców: usługi łączące leczenie uzależnień ze wsparciem psychicznym oraz programy, które uwzględniają obowiązki opiekuńcze. Wskazują też na działania wcześniejsze, takie jak pomoc finansowa i mieszkaniowa oraz przeciwdziałanie przemocy w związku. Kobiety w Polsce, które obawiają się o swoje nawyki związane z alkoholem lub innymi substancjami, mogą zacząć od rozmowy z lekarzem rodzinnym lub konsultacji w poradni leczenia uzależnień.

Źródło: Medical Xpress – „Substance use driving increases in emergency department visits, hospitalizations for young mothers”

Oprócz bezpieczeństwa podczas jazdy ważny jest również komfort podróżowania. W tym celu standardowe zawieszenia zostają zastępowane przez zawieszenia pneumatyczne. Jak działa taki układ…

Czytaj dalej
Pin It https://yaymicro.pl/luxmed-pakiet-pracowniczy-dla-firm-inwestycja-w-zdrowie-zespolu/ https://wnetrzaikrajobraz.pl/pakiet-medyczny-dla-malych-firm-elastyczne-opcje-z-luxmed/ https://iclear.pl/prywatna-opieka-zdrowotna-w-firmie-inwestycja-w-zdrowie-pracownikow/