Dłuższe i częstsze drzemki w ciągu dnia wiążą się u osób starszych z wyższym ryzykiem zgonu – wynika z blisko dwudziestoletniej obserwacji amerykańskich naukowców. Największe ryzyko dotyczyło tych, którzy sypiają rano. Autorzy podkreślają jednak, że to zależność statystyczna, a nie dowód, że drzemka szkodzi.
Jak przeprowadzono badanie
Zespół z Mass General Brigham i Rush University Medical Center przeanalizował dane 1338 starszych osób, które obserwowano nawet przez 19 lat. Uczestnicy pochodzili z projektu Rush Memory and Aging Project, ruszyłego w 1997 roku w północnym Illinois i poświęconego pamięci oraz procesom starzenia się mózgu. Większość badanych stanowiły osoby białe.
Od 2005 roku uczestnicy przez 10 dni nosili na nadgarstku czujniki aktywności, które rejestrowały okresy spoczynku i ruchu. Dzięki temu badacze nie musieli polegać na wspomnieniach seniorów, jak często i kiedy śpią w dzień, co było słabością wielu wcześniejszych prac. Z zapisów odczytano długość, częstotliwość i porę drzemek oraz to, jak bardzo zmieniały się z dnia na dzień.
Co wykazały wyniki
Osoby, które w ciągu dnia spały dłużej lub częściej, umierały w badanym okresie częściej niż pozostałe. Z analizy wynikało, że:
- każda dodatkowa godzina drzemek dziennie wiązała się z około 13% wyższym ryzykiem zgonu,
- każda dodatkowa drzemka w ciągu doby oznaczała około 7% wyższe ryzyko,
- osoby śpiące rano miały o 30% wyższe ryzyko niż te, które drzemały po południu.
Nie stwierdzono natomiast podwyższonego ryzyka u osób, których pory i długość drzemek były nieregularne. Sama zmienność z dnia na dzień nie okazała się więc sygnałem ostrzegawczym.
Korelacja, nie przyczyna
Autorzy zastrzegają, że wyniki nie oznaczają, iż drzemki skracają życie. Główna autorka badania, Chenlu Gao, powiedziała: „To jest korelacja, a nie związek przyczynowo-skutkowy”. Zdaniem badaczy nadmierna senność w dzień może być objawem choroby przewlekłej, zaburzeń snu, zaburzeń rytmu dobowego lub schorzeń, których jeszcze nie rozpoznano.
Naukowcy widzą w tym potencjał dla medycyny: opaski i inne urządzenia noszone na ciele mogłyby w przyszłości pomagać lekarzom wychwytywać zmiany w nawykach snu i szybciej kierować pacjentów na badania. Potrzebne są jednak kolejne prace, które sprawdzą, jak dobrze wzorce drzemek przewidują konkretne choroby.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Badanie dotyczyło mieszkańców jednego regionu USA, w większości białych, więc nie można go mechanicznie przenosić na całą populację, w tym polską. Nie ma też powodu, by rezygnować z krótkiej drzemki, jeśli dobrze się po niej czujesz. Wyniki sugerują raczej, że warto zwrócić uwagę na zmianę: jeśli starszy członek rodziny zaczyna zasypiać w dzień wyraźnie częściej lub na dłużej niż dotąd, szczególnie rano, dobrze jest wspomnieć o tym lekarzowi rodzinnemu.
Praktyczna wskazówka jest prosta: obserwuj, nie panikuj. Dłuższy sen w dzień bywa skutkiem słabej nocy, leków czy gorszego samopoczucia, ale może też być jednym z pierwszych sygnałów, że organizm potrzebuje konsultacji. Badanie opublikowano w czasopiśmie JAMA Network Open.
Źródło: ScienceDaily – „A 19-year study reveals a troubling link between napping and death”



